Prawo i Prawo Pracy w Praktyce

Prawo i prawo pracy w praktyce – poradniki o zatrudnieniu, kadrach, ZUS, podatkach i finansach. Przepisy, wzory pism i praktyczne wskazówki.

Obowiązkowe szkolenie pracownika: 8 godzin w czasie pracy, poza godzinami jako nadgodziny

Obowiązkowe szkolenie pracownika a czas pracy i nadgodziny

Obowiązkowe szkolenie pracownika a czas pracy – jak je rozliczyć?

Obowiązkowe szkolenie pracownika może mieć bezpośredni wpływ na czas pracy, wynagrodzenie, godziny nadliczbowe, dni wolne oraz odpoczynek dobowy i tygodniowy. Szczególne znaczenie ma sytuacja, gdy pracodawca organizuje szkolenie po zakończeniu normalnej zmiany, w wolną sobotę albo w innym dniu, w którym pracownik zgodnie z harmonogramem nie miał wykonywać pracy.

Zasadą wynikającą z art. 9413 Kodeksu pracy jest, że szkolenia objęte tym przepisem odbywają się na koszt pracodawcy oraz – w miarę możliwości – w godzinach pracy pracownika. Jeżeli jednak szkolenie odbywa się poza normalnymi godzinami pracy, jego czas wlicza się do czasu pracy.

Najważniejsze: polecenie pracownikowi obowiązkowego szkolenia po godzinach nie powoduje, że czas ten staje się „prywatnym czasem pracownika”. Jeżeli szkolenie podlega art. 9413 KP, czas jego trwania należy uwzględnić przy rozliczaniu czasu pracy.

Spis treści – kliknij, aby rozwinąć

Obowiązkowe szkolenie pracownika – co mówi Kodeks pracy?

Podstawowym przepisem jest art. 9413 Kodeksu pracy.

Przepis reguluje szkolenia niezbędne do wykonywania określonego rodzaju pracy albo pracy na określonym stanowisku, jeżeli obowiązek ich przeprowadzenia wynika z odpowiedniej podstawy prawnej lub zakładowej.

Regulacja obejmuje także szkolenia odbywane przez pracownika na podstawie polecenia przełożonego.

W takich przypadkach:

  • koszt szkolenia ponosi pracodawca,
  • szkolenie powinno w miarę możliwości odbywać się w godzinach pracy,
  • czas szkolenia poza normalnymi godzinami pracy wlicza się do czasu pracy.

Jakich szkoleń dotyczy art. 94¹³ KP?

Przepis wskazuje kilka źródeł obowiązku przeprowadzenia szkolenia.

Może on wynikać z:

  • przepisów prawa,
  • układu zbiorowego pracy,
  • innego porozumienia zbiorowego,
  • regulaminu,
  • umowy o pracę.

Osobno przepis obejmuje również szkolenia, w których pracownik uczestniczy na podstawie polecenia przełożonego.

Przykład

Firma wdraża nowy system informatyczny, z którego pracownik będzie obowiązkowo korzystał przy wykonywaniu swoich zadań. Przełożony poleca mu udział w szkoleniu organizowanym przez dostawcę systemu.

Nie należy traktować tego szkolenia jak prywatnej aktywności pracownika tylko dlatego, że nie wynika ono wprost z ustawy.

Szkolenie na polecenie przełożonego – czy jest czasem pracy?

Jeżeli udział w szkoleniu został pracownikowi polecony przez przełożonego, art. 9413 KP wprost obejmuje taką sytuację.

Jeżeli szkolenie odbywa się w czasie normalnej zmiany, czas ten jest uwzględniany w czasie pracy.

Jeżeli natomiast odbywa się poza normalnymi godzinami, Kodeks nakazuje również wliczyć go do czasu pracy.

Nie powinno mieć przy tym decydującego znaczenia, czy szkolenie odbywa się:

  • w siedzibie pracodawcy,
  • w centrum szkoleniowym,
  • na uczelni,
  • online.

Najważniejsze jest ustalenie podstawy udziału pracownika i rzeczywistego czasu szkolenia.

Kto ponosi koszt obowiązkowego szkolenia?

Pracodawca.

Art. 9413 KP stanowi, że szkolenia objęte tym przepisem odbywają się na koszt pracodawcy.

Nie powinno się więc przerzucać na pracownika opłaty za szkolenie, które jest wymagane do wykonywania powierzonych obowiązków albo zostało mu polecone przez pracodawcę w warunkach objętych tym przepisem.

Uwaga: obowiązkowego szkolenia z art. 9413 KP nie należy automatycznie traktować jak dodatkowego kształcenia finansowanego pracownikowi w ramach umowy szkoleniowej. Są to dwa różne mechanizmy prawne.

Czy obowiązkowe szkolenie musi odbywać się w godzinach pracy?

Art. 9413 KP stanowi, że szkolenia powinny odbywać się w miarę możliwości w godzinach pracy pracownika.

Nie jest to więc bezwzględny zakaz organizowania każdego szkolenia poza harmonogramem.

Jeżeli ze względów organizacyjnych szkolenie przypada poza normalnymi godzinami pracy, ustawodawca wprost rozstrzyga, co zrobić z tym czasem:

należy wliczyć go do czasu pracy.

Pracodawca nie może więc uznać, że skoro szkolenie odbyło się po godz. 16:00, to nie wymaga żadnego rozliczenia kadrowego.

Szkolenie po godzinach pracy – jak je rozliczyć?

Pierwszy krok to doliczenie rzeczywistego czasu szkolenia do czasu pracy pracownika.

Następnie trzeba sprawdzić:

  • ile godzin pracownik wykonywał pracę wcześniej tego dnia,
  • jaki system czasu pracy go obowiązuje,
  • jaki miał zaplanowany dobowy wymiar pracy,
  • czy doszło do przekroczenia normy dobowej albo przedłużonego dobowego wymiaru,
  • czy w okresie rozliczeniowym dojdzie do przekroczenia normy średniotygodniowej,
  • czy zachowany został odpoczynek dobowy i tygodniowy.

Czy szkolenie po godzinach zawsze oznacza nadgodziny?

Nie zawsze.

Art. 9413 mówi, że czas szkolenia wlicza się do czasu pracy. O tym, czy konkretne godziny są godzinami nadliczbowymi, decydują natomiast przepisy o czasie pracy.

Zgodnie z art. 151 KP pracą nadliczbową jest m.in. praca wykonywana ponad:

  • obowiązujące pracownika normy czasu pracy albo
  • przedłużony dobowy wymiar wynikający z obowiązującego systemu i rozkładu czasu pracy.

Dlatego szkolenie trzeba dodać do całego czasu pracy i dopiero wtedy dokonać kwalifikacji.

Przykład – szkolenie po 8-godzinnej zmianie

Pracownik jest zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy.

W poniedziałek pracuje:

8:00–16:00 – 8 godzin.

Pracodawca poleca mu następnie obowiązkowe szkolenie:

16:00–18:00 – 2 godziny.

Łączny czas pracy w tej dobie wynosi:

10 godzin.

W typowej sytuacji dwie godziny szkolenia przypadające po przepracowaniu 8 godzin spowodują przekroczenie dobowej normy i powinny zostać rozliczone jak praca nadliczbowa.

Za nadgodziny może przysługiwać normalne wynagrodzenie wraz z odpowiednim dodatkiem albo – zgodnie z przepisami – czas wolny.

Szerzej zasady rozliczania nadgodzin opisujemy w poradniku czas pracy pracownika – normy, przerwy i nadgodziny.

Szkolenie w równoważnym systemie czasu pracy

Przy równoważnym systemie czasu pracy trzeba uwzględnić zaplanowany na dany dzień przedłużony wymiar pracy.

Przykład

Pracownik ma zgodnie z harmonogramem pracować:

8:00–20:00 – 12 godzin.

Po zakończeniu zmiany bierze udział w obowiązkowym szkoleniu:

20:00–22:00 – 2 godziny.

Czas szkolenia wlicza się do czasu pracy. W tym przypadku dwie godziny przypadają już ponad zaplanowany 12-godzinny przedłużony dobowy wymiar pracy, co wymaga zastosowania zasad dotyczących nadgodzin.

Nie wolno więc automatycznie stosować do wszystkich pracowników schematu „wszystko po ósmej godzinie jest nadgodziną” bez sprawdzenia systemu i rozkładu czasu pracy.

Obowiązkowe szkolenie w sobotę – co z dniem wolnym?

Sama sobota nie jest z mocy prawa dniem wolnym dla każdego pracownika. Najpierw trzeba sprawdzić jego harmonogram.

Jeżeli jednak sobota jest dla pracownika dniem wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, udział w obowiązkowym szkoleniu należy potraktować jak czas pracy przypadający w takim dniu.

W takiej sytuacji zasadniczą formą rekompensaty jest inny dzień wolny od pracy, udzielony do końca okresu rozliczeniowego w terminie uzgodnionym z pracownikiem.

Przykład

Pracownik pracuje od poniedziałku do piątku. W sobotę, która jest jego dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, uczestniczy na polecenie pracodawcy w 5-godzinnym szkoleniu.

Czas szkolenia należy uwzględnić jako czas pracy, a pracodawca powinien prawidłowo zrekompensować pracę w dniu wolnym.

Ważne: przy pracy w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy nie należy od razu zastępować należnego dnia wolnego zwykłą wypłatą „za sobotę”. Podstawową zasadą jest udzielenie innego dnia wolnego do końca okresu rozliczeniowego.

Co jeśli szkolenie w wolną sobotę trwa dłużej niż 8 godzin?

Trzeba rozdzielić dwa zagadnienia.

Sam fakt pracy w dniu wolnym wymaga odpowiedniej rekompensaty poprzez dzień wolny.

Jeżeli jednak czas szkolenia spowoduje dodatkowo przekroczenie obowiązującej dobowej normy czasu pracy, godziny ponad normę mogą stanowić odrębne godziny nadliczbowe.

Przykład

Pracownik uczestniczy w obowiązkowym szkoleniu w wolną sobotę przez 10 godzin.

W typowym podstawowym systemie czasu pracy praca ponad 8 godzin może powodować powstanie dwóch godzin nadliczbowych z tytułu przekroczenia normy dobowej, niezależnie od obowiązku prawidłowej rekompensaty pracy w dniu wolnym.

Obowiązkowe szkolenie w niedzielę lub święto

Organizując szkolenie w niedzielę albo święto, nie można patrzeć wyłącznie na art. 9413 KP.

Skoro czas obowiązkowego szkolenia jest czasem pracy, trzeba również uwzględnić przepisy ograniczające dopuszczalność pracy w niedziele i święta oraz zasady jej rekompensowania.

Nie należy więc zakładać, że samo nazwanie aktywności „szkoleniem” pozwala ominąć przepisy dotyczące pracy w niedzielę.

Jeżeli praca w takim dniu jest w danej sytuacji prawnie dopuszczalna, trzeba następnie zastosować właściwe zasady dotyczące dnia wolnego i ewentualnych dodatków.

Szkolenie a 11 godzin odpoczynku dobowego

Czas szkolenia wliczany do czasu pracy trzeba uwzględniać również przy kontroli okresów odpoczynku.

Co do zasady pracownikowi przysługuje:

  • co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie,
  • co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym tygodniu, z ustawowymi wyjątkami.

Przykład

Pracownik kończy obowiązkowe szkolenie o godz. 22:00.

Pracodawca planuje rozpoczęcie jego kolejnej zmiany o godz. 7:00 następnego dnia.

Między zakończeniem szkolenia a rozpoczęciem pracy występuje jedynie 9 godzin przerwy.

Jeżeli pracownika nie obejmuje ustawowy wyjątek, taki rozkład narusza zasadę 11-godzinnego odpoczynku dobowego.

Obowiązkowe szkolenie online po godzinach – czy jest czasem pracy?

Forma zdalna sama w sobie nie zmienia zasad z art. 9413 KP.

Jeżeli pracownik ma na polecenie przełożonego uczestniczyć np. w webinarze od 18:00 do 20:00 albo ukończyć w określonym czasie obowiązkowy moduł e-learningowy, trzeba ocenić ten czas według tych samych zasad co szkolenie stacjonarne.

Nie powinno mieć znaczenia, że pracownik loguje się z własnego domu.

W praktyce dział HR powinien mieć możliwość ustalenia:

  • godziny rozpoczęcia szkolenia,
  • godziny jego zakończenia,
  • rzeczywistego czasu udziału,
  • podstawy skierowania lub polecenia.

Obowiązkowe szkolenie pracownika na niepełnym etacie

Przy niepełnym etacie szczególnie ważne jest rozróżnienie godzin przekraczających indywidualny harmonogram od godzin nadliczbowych w rozumieniu Kodeksu pracy.

Przykład

Pracownik na 1/2 etatu ma danego dnia zaplanowane 4 godziny pracy, a następnie uczestniczy w 2-godzinnym obowiązkowym szkoleniu.

Łącznie do czasu pracy trzeba zaliczyć 6 godzin.

Nie należy jednak automatycznie nazywać dwóch dodatkowych godzin „nadgodzinami” wyłącznie dlatego, że pracownik miał w harmonogramie 4 godziny. Przy niepełnym etacie trzeba dodatkowo uwzględnić art. 151 § 5 KP oraz postanowienia umowy dotyczące godzin ponadwymiarowych.

Szkolenie BHP a czas pracy – ważny wyjątek

Szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy podlegają dodatkowej, szczególnej regulacji.

Art. 2373 § 3 KP stanowi, że szkolenia BHP:

odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.

To mocniejsze sformułowanie niż użyte w art. 9413 określenie „w miarę możliwości w godzinach pracy”.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że szkolenie BHP powinno odbywać się w czasie pracy. Jeżeli pracownik faktycznie uczestniczy w takim szkoleniu poza normalnymi godzinami pracy, czas ten należy odpowiednio rozliczyć jako czas pracy, a w typowej sytuacji może prowadzić do powstania godzin nadliczbowych.

Dla HR: nie stosuj automatycznie do szkolenia BHP zasady „możemy zrobić je po godzinach, a później jakoś rozliczyć”. Przepisy BHP wprost wymagają przeprowadzania tych szkoleń w czasie pracy.

Dobrowolny webinar lub kurs po godzinach – czy zawsze jest czasem pracy?

Nie każda aktywność edukacyjna dostępna pracownikowi jest obowiązkowym szkoleniem.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy firma jedynie udostępnia pracownikom możliwość uczestniczenia w dobrowolnym webinarze lub kursie, a:

  • udział nie jest wymagany,
  • nie wynika z polecenia przełożonego,
  • pracownik sam decyduje, czy chce uczestniczyć,
  • brak udziału nie powoduje konsekwencji pracowniczych.

W takim przypadku nie należy automatycznie stosować zasad dotyczących obowiązkowego szkolenia.

W praktyce warto jednak patrzeć na rzeczywisty charakter udziału, a nie samą nazwę „dobrowolne”. Jeżeli przełożony faktycznie oczekuje obecności i rozlicza pracownika z udziału, sytuacja może wymagać odmiennej oceny.

Obowiązkowe szkolenie a podnoszenie kwalifikacji zawodowych

To dwa zagadnienia, które trzeba wyraźnie rozróżniać.

Podnoszenie kwalifikacji zawodowych w rozumieniu art. 1031 KP oznacza zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Może wiązać się m.in. z płatnym zwolnieniem na obowiązkowe zajęcia, urlopem szkoleniowym i dodatkowymi świadczeniami pracodawcy.

Art. 9413 KP reguluje natomiast szkolenia wymagane do wykonywania pracy oraz szkolenia odbywane na polecenie przełożonego i wskazuje wprost zasady dotyczące ich kosztu i czasu pracy.

Szerzej różnice pomiędzy tymi mechanizmami opisujemy w poradniku: podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracownika – prawa i obowiązki stron.

Czy przy obowiązkowym szkoleniu zawiera się umowę szkoleniową?

Nie należy automatycznie stosować umowy szkoleniowej do każdego szkolenia, które pracodawca finansuje pracownikowi.

Umowa szkoleniowa z art. 1034 KP należy do systemu podnoszenia kwalifikacji zawodowych i ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy pracodawca chce przyznać dodatkowe świadczenia i zobowiązać pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu nauki.

Jeżeli natomiast szkolenie jest objęte art. 9413 KP i jego koszt zgodnie z prawem ponosi pracodawca, nie powinno się wykorzystywać „lojalki” do obejścia tego obowiązku.

Zasady konstruowania prawidłowej umowy opisujemy osobno: umowa szkoleniowa z pracownikiem – co powinna zawierać.

Czy pracownik może być zobowiązany do zwrotu kosztu obowiązkowego szkolenia?

Jeżeli obowiązek sfinansowania szkolenia wynika z art. 9413 KP, szkolenie odbywa się na koszt pracodawcy.

Nie należy więc stosować zasad dotyczących zwrotu kosztów dodatkowego podnoszenia kwalifikacji do przerzucania na pracownika wydatków, które zgodnie z prawem powinien ponosić pracodawca.

Inaczej może wyglądać sytuacja przy dodatkowym kształceniu finansowanym przez firmę w ramach art. 1031–1035 KP.

Różnicę oraz przypadki, w których zwrot jest rzeczywiście dopuszczalny, opisujemy w poradniku: zwrot kosztów szkolenia pracownika – kiedy pracodawca może go żądać.

Dojazd na szkolenie a czas pracy

Sam fakt, że szkolenie jest czasem pracy, nie oznacza automatycznie, że każdy czas przejazdu do miejsca szkolenia poza normalnymi godzinami pracy również będzie rozliczany identycznie.

Jeżeli udział w szkoleniu wymaga podróży służbowej, zastosowanie mają również zasady dotyczące rozliczania czasu podróży.

Co do zasady czas przejazdu przypadający na normalne godziny pracy jest uwzględniany w czasie pracy. Sam przejazd poza normalnymi godzinami pracy nie zawsze stanowi pracę, chyba że pracownik w jego trakcie faktycznie wykonuje obowiązki służbowe, np. prowadzi pojazd w ramach zadania albo wykonuje inną pracę.

Dlatego nie należy automatycznie utożsamiać:

czasu szkolenia = całego czasu od wyjścia z domu do powrotu.

Jak wykazać obowiązkowe szkolenie w ewidencji czasu pracy?

Jeżeli czas szkolenia na podstawie art. 9413 KP wlicza się do czasu pracy, powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu rzeczywistej liczby godzin pracy pracownika.

Ma to szczególne znaczenie, gdy szkolenie:

  • odbywa się po normalnej zmianie,
  • przypada w dniu wolnym,
  • powoduje powstanie nadgodzin,
  • wpływa na odpoczynek dobowy albo tygodniowy.

Nieprawidłowe pominięcie takich godzin może skutkować błędnym rozliczeniem wynagrodzenia oraz czasu pracy.

Szerzej o zasadach prowadzenia dokumentacji piszemy w poradniku jak prowadzić ewidencję czasu pracy.

Pracujesz z dokumentacją czasu pracy i szkoleń?

Obowiązkowe szkolenia wymagają prawidłowego ustalenia czasu pracy, dokumentowania godzin oraz rozliczenia uprawnień pracownika.

Praktycznym uzupełnieniem codziennej pracy może być eBook „Druki z zakresu prawa pracy wraz z komentarzem”.

Sprawdź eBook „Druki z zakresu prawa pracy wraz z komentarzem” →

Jak rozliczyć wynagrodzenie za obowiązkowe szkolenie?

Jeżeli szkolenie odbywa się w normalnych godzinach pracy, pracownik nie powinien tracić wynagrodzenia tylko dlatego, że zamiast wykonywać zwykłe obowiązki uczestniczy w szkoleniu wymaganym przez pracodawcę.

Jeżeli szkolenie powoduje powstanie godzin nadliczbowych, trzeba zastosować właściwy sposób ich rekompensaty.

W zależności od sytuacji może to oznaczać:

  • normalne wynagrodzenie i dodatek za godziny nadliczbowe albo
  • udzielenie czasu wolnego na zasadach określonych w Kodeksie pracy.

Jeżeli szkolenie odbywało się w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, trzeba dodatkowo zastosować właściwe zasady rekompensowania pracy w takim dniu.

Czy pracownik może odmówić udziału w obowiązkowym szkoleniu?

Jeżeli udział w szkoleniu wynika z zgodnego z prawem polecenia przełożonego i pozostaje związany z pracą, odmowa nie powinna być oceniana tak samo jak rezygnacja z dobrowolnego webinaru.

Pracownik ma obowiązek stosować się do poleceń przełożonych dotyczących pracy, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami prawa ani z umową o pracę.

Nie oznacza to jednak, że każda odmowa automatycznie uzasadnia najdalej idące konsekwencje. Trzeba uwzględnić m.in.:

  • podstawę polecenia,
  • rodzaj szkolenia,
  • termin,
  • przepisy o czasie pracy,
  • prawo do odpoczynku,
  • szczególne ograniczenia dotyczące danego pracownika.

Szczególnej ostrożności wymaga szkolenie BHP, ponieważ przepisy wprost stanowią, że powinno odbywać się w czasie pracy.

Naruszenie zasad dotyczących obowiązkowych szkoleń – jaka kara?

Od 2026 r. przepisy o odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko prawom pracownika wyraźnie obejmują naruszanie zasad dotyczących pokrywania przez pracodawcę kosztów szkoleń, o których mowa w art. 9413 KP.

Aktualny art. 281 § 1 KP przewiduje za wskazane w nim wykroczenia grzywnę:

od 2 000 zł do 60 000 zł.

Niezależnie od tego naruszenia związane z nieprawidłowym rozliczeniem godzin szkolenia mogą również prowadzić do naruszenia przepisów o czasie pracy.

Najczęstsze błędy przy obowiązkowych szkoleniach pracowników

  • Uznawanie, że szkolenie po godzinach nie jest czasem pracy.
  • Organizowanie obowiązkowych szkoleń po pracy bez kontrolowania nadgodzin.
  • Brak kontroli 11-godzinnego odpoczynku po wieczornym szkoleniu.
  • Pomijanie szkolenia w ewidencji czasu pracy.
  • Traktowanie każdej godziny ponad harmonogram niepełnoetatowca jako nadgodziny.
  • Automatyczne płacenie za wolną sobotę zamiast zastosowania zasad dotyczących dnia wolnego.
  • Organizowanie szkolenia w niedzielę bez sprawdzenia dopuszczalności pracy w tym dniu.
  • Przerzucanie kosztu obowiązkowego szkolenia na pracownika.
  • Podpisywanie „lojalki” mającej zobowiązać pracownika do zwrotu kosztu szkolenia, który zgodnie z art. 94¹³ powinien ponosić pracodawca.
  • Traktowanie szkolenia BHP tak samo jak każdego innego szkolenia po godzinach.
  • Nazywanie obowiązkowego szkolenia „dobrowolnym”, mimo że pracownik jest faktycznie zobowiązany do udziału.
  • Mylenie obowiązkowego szkolenia z urlopem szkoleniowym i podnoszeniem kwalifikacji zawodowych.

Obowiązkowe szkolenie – checklista dla kadr

Przed szkoleniem

  • ☐ ustal podstawę obowiązku udziału,
  • ☐ sprawdź, czy szkolenie podlega art. 9413 KP,
  • ☐ sprawdź, czy nie jest to szkolenie BHP podlegające szczególnym zasadom,
  • ☐ zaplanuj szkolenie w miarę możliwości w godzinach pracy,
  • ☐ sprawdź harmonogram pracownika,
  • ☐ sprawdź przewidywany odpoczynek dobowy i tygodniowy,
  • ☐ ustal sposób dokumentowania rzeczywistego czasu szkolenia.

Po szkoleniu

  • ☐ ustal rzeczywistą liczbę godzin udziału,
  • ☐ dolicz je do czasu pracy,
  • ☐ sprawdź przekroczenie normy dobowej,
  • ☐ sprawdź przekroczenia średniotygodniowe,
  • ☐ przy wolnej sobocie ustal należny dzień wolny,
  • ☐ przy niedzieli lub święcie sprawdź odrębne zasady rekompensaty,
  • ☐ zweryfikuj zachowanie okresów odpoczynku,
  • ☐ uzupełnij ewidencję czasu pracy,
  • ☐ przekaż prawidłowe dane do płac.

Obowiązkowe szkolenia – podstawa prawna

Najważniejsze przepisy to:

  • art. 9413 KP – koszt szkolenia i zaliczanie czasu szkolenia do czasu pracy,
  • art. 128 KP – definicja czasu pracy,
  • art. 129 KP – podstawowe normy czasu pracy,
  • art. 132 KP – odpoczynek dobowy,
  • art. 133 KP – odpoczynek tygodniowy,
  • art. 149 KP – ewidencja czasu pracy,
  • art. 151 KP – praca w godzinach nadliczbowych,
  • art. 1511 i 1512 KP – wynagrodzenie i czas wolny za nadgodziny,
  • art. 1513 KP – praca w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy,
  • art. 1519–15112 KP – praca w niedziele i święta,
  • art. 2373 KP – szkolenia BHP,
  • art. 281 § 1 KP – odpowiedzialność za naruszenie przepisów dotyczących m.in. czasu pracy i kosztów szkoleń.

Obowiązkowe szkolenie pracownika – FAQ

Czy obowiązkowe szkolenie jest czasem pracy?

Tak, jeżeli szkolenie podlega art. 9413 KP. Czas szkolenia odbywanego poza normalnymi godzinami pracy również wlicza się do czasu pracy.

Czy pracodawca może zorganizować szkolenie po godzinach?

Art. 9413 przewiduje, że szkolenie powinno odbywać się w miarę możliwości w godzinach pracy. Jeżeli odbywa się poza nimi, jego czas trzeba doliczyć do czasu pracy. Inaczej wygląda szkolenie BHP, dla którego przepisy wprost wymagają odbywania szkolenia w czasie pracy.

Czy szkolenie po pracy oznacza nadgodziny?

Może je powodować, ale nie każda godzina poza harmonogramem automatycznie jest nadgodziną. Trzeba sprawdzić obowiązujące normy, system i rozkład czasu pracy.

Czy dwie godziny szkolenia po ośmiu godzinach pracy są nadgodzinami?

W typowym podstawowym systemie czasu pracy dwie godziny obowiązkowego szkolenia po przepracowaniu 8 godzin spowodują przekroczenie dobowej normy czasu pracy.

Czy szkolenie w sobotę daje dzień wolny?

Jeżeli sobota jest dla pracownika dniem wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, czas obowiązkowego szkolenia należy uwzględnić jak pracę w takim dniu i zastosować zasady dotyczące udzielenia innego dnia wolnego.

Czy szkolenie online z domu jest czasem pracy?

Jeżeli jest obowiązkowe lub odbywa się na polecenie przełożonego i podlega art. 94¹³ KP, sama forma online nie wyłącza zaliczania tego czasu do czasu pracy.

Czy szkolenie BHP może odbywać się po pracy?

Art. 237³ § 3 KP stanowi, że szkolenia BHP odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że jeżeli pracownik faktycznie bierze udział w takim szkoleniu poza normalnymi godzinami, czas ten wymaga rozliczenia jako praca ponad normalny harmonogram.

Czy pracownik może zapłacić za obowiązkowe szkolenie?

Jeżeli szkolenie podlega art. 94¹³ KP, jego koszt ponosi pracodawca.

Czy można podpisać lojalkę za obowiązkowe szkolenie?

Nie należy wykorzystywać umowy szkoleniowej do przerzucenia na pracownika kosztów szkolenia, które zgodnie z art. 94¹³ KP ma odbywać się na koszt pracodawcy.

Czy dobrowolny webinar po pracy jest zawsze czasem pracy?

Nie. Jeżeli udział jest rzeczywiście dobrowolny i nie wynika z polecenia ani obowiązku pracowniczego, sytuacja może być oceniana inaczej. Znaczenie ma rzeczywisty charakter uczestnictwa.

Czy szkolenie może naruszyć odpoczynek dobowy?

Nie powinno. Czas obowiązkowego szkolenia wliczany do czasu pracy trzeba uwzględnić przy zapewnianiu co najmniej 11 godzin odpoczynku dobowego oraz odpowiedniego odpoczynku tygodniowego.

Czy szkolenie trzeba wykazać w ewidencji czasu pracy?

Jeżeli jego czas jest zaliczany do czasu pracy, musi zostać uwzględniony przy ustalaniu rzeczywistego czasu pracy pracownika i prawidłowym prowadzeniu ewidencji.

Jaka kara grozi za przerzucenie kosztu obowiązkowego szkolenia na pracownika?

Aktualny art. 281 KP obejmuje naruszenie przepisów dotyczących pokrywania kosztów szkoleń z art. 94¹³. Grzywna za wykroczenia wskazane w tym przepisie wynosi od 2 000 zł do 60 000 zł.

Podsumowanie

Prawidłowe rozliczenie obowiązkowego szkolenia warto prowadzić według schematu:

podstawa szkolenia → obowiązek udziału → koszt pracodawcy → harmonogram → rzeczywisty czas szkolenia → doliczenie do czasu pracy → nadgodziny lub dzień wolny → odpoczynek → ewidencja → wynagrodzenie.

Najważniejszą zasadą jest to, że pracodawca nie może ignorować czasu szkolenia tylko dlatego, że pracownik nie wykonywał wtedy swoich zwykłych zadań. Jeżeli szkolenie podlega art. 9413 KP, czas jego trwania poza normalnymi godzinami pracy wlicza się do czasu pracy i musi zostać rozliczony zgodnie z zasadami obowiązującymi konkretnego pracownika.

Stan prawny: 27 września 2026 r. Artykuł uwzględnia tekst jednolity Kodeksu pracy ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 1245.

O autorze

Napisane przez: Arkadiusz Czapla

Specjalista z zakresu administracji kadrowo-płacowej oraz ubezpieczeń społecznych z ponad 20-letnim, zawodowym doświadczeniem. Na co dzień doradza firmom we wdrażaniu optymalizacji procesów płacowych i pomaga pracodawcom skutecznie przygotować dokumentację pod kątem audytów Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) oraz kontroli ZUS. Ceniony za umiejętność przełożenia skomplikowanego, ustawowego języka prawnego na użyteczne w praktyce i przystępne wskazówki dla działów HR. Aktywnie angażuje się w bezpłatne poradnictwo dla obywateli, pomagając im weryfikować poprawność rozliczeń pracowniczych i dbać o rzetelne ustalanie praw do świadczeń.

📫 Kontakt bezpośredni (Skonsultuj kwestie związane z błędami w dokumentacji pracowniczej i wyliczeniach płacowych w Twojej firmie):
archie450@gmail.com

📍 Poznaj moją działalność i śledź porady prawne w sieci:

Comments

Dodaj komentarz